Türk Edebiyatı Ders Notları AYT-YKS

Türk Edebiyatı Ders Notları AYT-YKS

İslamiyet Etkisinde Gelişen Türk Edebiyatı ( 11. Yy. – 19. Yy.)

Toplumsal Ortam ve Edebiyat

       Eski Türklerin İslamiyet’le ilk karşılaşmaları 751’deki Talas Savaşı ile olmuştur. Bu savaşta kimi Türk boyları Çinlilere karşı Arapların yanında yer almışlardır. Ancak iki kültürün bu ilk karşılaşması Türklerin İslamlaşmasını sağlamamış, uzun bir tanışma süreci yaşanmıştır. Halifeliğin, baskıcı ve Arap milliyetçisi Emevilerden hoşgörü ve ümmetçi Abbasilere geçmesi, Türklerin İslamiyet’e daha yakın durmasını sağlamıştır.

         940’ta Karahanlı hükümdarı Satuk Buğra Han, İslamiyeti

Göktürk Yazıtlarının Özellikleri

         1.Türk tarihi, kültürü ve edebiyatının anıtsal değerde ilk yazılı ürünlerdir.

  1. Ulusal bir anlayışın ürünleridir. Yabancı kültür etkisi yoktur.
  2. Kısa cümleli, yalın, akıcı bir anlatım söz konusudur. Yabancı sözcük yok denecek kadar azdır. Türkçe düzyazının temeli sayılırlar. ( Yazıların bir bölümü ise Çincedir).
  3. Anı – söylev niteliği taşır. Türk kağanlarının yaptığı işler, toplumlarına yönelik

Yazılı Edebiyat (8. Yüzyıl – 11.Yüzyıl)

Türklerin bilinen ilk yazılı edebiyat ürünleri, 8. Yüzyılda Orhun Vadisi’ne üç Türk büyüğü adına dikilen anıtsal taşlardır. İlk kez İranlı tarihçi Cüveyni’nin Cihangüşa adlı kitabında sözü edilen bu yapıtlara Göktürk Yazıtları (Orhun Yazıtları, Orhun Abideleri…) denmektedir. Yazıtlar, eski Türklerdeki “BALBAL” (mezar taşı) geleneğinin ürünüdür.8.yüzyıldan sonraki dönemlerde türlü etkenler sonucu devrilerek toprak altında kaybolan yazıtlar, 1721’de Orta Asya’da Sibirya

Sözlü Edebiyat (… - 8.YÜZYIL)      

   Toplumsal Ortam Ve Edebiyat

   Eski Türkler göçebe bir yaşam biçimine sahiptir. İlkel tarım ve hayvancılığa dayalı, değişik coğrafyalara açılan hareketli bir yaşam biçimleri vardır. Totemist - Şamanist inanç sisteminin egemen olduğu bir yaşam biçimi, sosyal düzen olarak köy-kabile-aşiret örgütlenmesiyle sürdürülmüş; uzun süre göçebeliğin çemberi kırılıp yerleşik hayata geçilememiştir. Eski Türklerin yaşamı, zorlu doğa koşulları ve sürekli savaşlarla biçimlenmiştir.(Bu koşullar, destan çağını işaret eder.)

       Göçebelik; Türklerin aynı topraklarda yaşayıp

Dünyaca Ünlü Destanlar

1.Gılgamış: Bir Anadolu uygarlığı olan Sümerlere ait olup bilinen ilk destan örneğidir. Anadolu’da kil tabletlere yazılmış çeşitli parçaları bulunmuş, okunmuş ve kitap olarak yayımlanmıştır. Destanda, Gılgamış adlı kişinin Enkidu adlı dostu ile birlikte ölümsüzlüğü arayışı anlatılır.

2.Iliada, Odysseia: Yunan destanları, Anadolu’da doğduğu kabul edilen ve dünyanın ilk destan şairi sayılan Homeros tarafından derlenerek yazılmışlardır. Iliada, Troya savaşını; Odysseia ise Odysseus’un Yunanistan’a dönüş yolculuğunu anlatır. Homeros, gerçek olaylarla Yunan mitolojisini olağanüstü bir

Milli Türk Destanları

  1. Saka Destanı: Şu ve Alp Er Tunga’dan oluşan iki parça halinde olan bu destanla ilgili bugüne pek az bilgi kalmıştır. (Şehname, Divan-ı Lügatü Türk ve Büyük İskender’le ilgili kimi efsanelerden edinilen bilgiler).
  2. Hun Destanı: Oğuz Kağan Destanı. Hun hükümdarı Mete hakkındaki bu destanın 20 sayfalık bir düzyazı özeti “Oğuzname” adıyla bugün Paris Kütüphanesi’nde bulunmaktadır.(Elimizde belli bir metni bulunan tek destan budur). Destanda Oğuz Kağan’ın doğuşu, Türk birliğini sağlaması ve ülkesini oğulları arasında paylaştırması efsanevi bir biçimde anlatılır.
  3. Göktürk Destanı: Bozkurt ve Ergenekon