Atatürk İnkılapları

Atatürk İnkılapları

Şeriye Ve Evkaf Vekaleti’nin Kaldırılması

(3 Mart 1924)

Şeriye Ve Evkaf Vekaleti (Din işleri ve Vakıflar Bakanlığı) bu kurumun kaldırılma amacı din ile devlet işlerini birbirine karıştırmamaktır.Osmanlıda Şeriye Bakanlığı,kişiler arasındaki kuralları şeriata uygun olarak düzenleyen ve kuralları oluşturan bir bakanlıktı.Kısaca sosyal ve toplumsal ilişkilerin şeriata uygun olarak yürütülmesinden sorumluydu.Cumhuriyetin ilanından sonra bu yetki TBMM’ye aitti.Bu sebeple  

Hilafetin Kaldırılması

Dinsel devletin dayanağı olan saltanatın ortadan kaldırılıp onun yerine halk egemenliğinin ve demokrasinin sembolü olan Cumhuriyet şekli kabul edildikten sonra, teokrasinin temsilcisi olan halifeliğin kaldırılması tabii bir sonuç olmuştur.

Büyük Millet Meclisi Tarafından 18 Kasım 1922 günü Halife seçilen Abdülmecit yalnız halife gibi değil, ayni zamanda padişah —Sultan— gibi davranışlarda bulunması, bu

ATATÜRK İNKILAPLARI

Atatürk’e göre inkılap, mevcut müesseseleri zorla değiştirmek, son asırlardaki kurumları yıkarak yerine milletin en yüksek medeni, icaplarına göre ilerlemesini sağlayacak yeni kurumlar kurmaktır. Bu sebeple de çağdaşlaşma ve ileri dönük gelişmeler üzerinde durulmalıdır.

ATATÜRK İNKILAPLARININ AMAÇLARI;

Atatürk'ün inkılaplarını gerçekleştirirken yapılan bu inkılaplarla belli amaçlara yönelmek istemiştir. Kısaca bu amaçlardan bahsedecek olursak;

Türkiye Cumhuriyetini muasır (çağdaş) medeniyetler seviyesine çıkarmak,

Modern Avrupa ile Türkiye'yi bütünleştirmek,

Modern topluma ait değer yargılarını Türkiye'de yerleştirmek,

Türk Milletinin refah seviyesini yükseltmek,

Milli egemenlik ilkesini yerleştirmektir.

ATATÜRK İNKILAPLARININ ÖZELLİKLERİ;

Türk inkılabı demokratik bir halk hareketi, diriliş ve yenilik hareketidir.

Milli bağımsızlık ve milli egemenlik mücadelesi olan Türk inkılabı dışarıdan işgal güçlerine, içeriden de sultan ve halifeye karşı birlikte yapılmış bir mücadeledir.

Türk Milleti’ni Batı’ya, Batı kültürüne ve Batı anlayışına götüren kökten bir sosyal değişikliktir.

Türk İnkılabı modern zihniyetin benimsenmesini sağlamış, millet ruhu ve şuurunu uyandırmıştır.

Türk inkılabının teorik ve ideolojik bir hazırlığı yoktur. Tarihi gelişmeler bu hazırlığa zaman bırakmamıştır.

Türk inkılabının yapılması sonrasında yeni bir devlet ortaya çıkmıştır.

EKONOMİK ALANDA YAPILAN İNKILAPLAR

1.Tarım alanında; köylünün durumunu düzeltmek için Aşar (Öşür) vergisi 1925'te kaldırıldı. Ziraat Bankası'nın verdiği kredi artırıldı. Çiftçinin tarımda makine, kaliteli tohum, gübre ve ilaç kullanımı, damızlık hayvan, tohum fidan ve borç para yardımlarında bulunuldu. 1929'da Tarım ve Kredi Kooperatifleri kuruldu.

2.Sanayi alanında; 1925'te Sanayi ve Maadin Bankası kuruldu. 1927'de Teşvik-i Sanayi kanunu çıkarıldı. Halk sanayiye teşvik edilmeye çalışıldı; fakat halkın gücü olmadığından Devletçilik politikası izlenilmek zorunda kalındı. 1933'te "Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı" hazırlandı. Sümerbank faaliyete geçirildi. 1938 yılında da "İkinci Beş Yıllık kalkınma Planı" hazırlandı; ancak 1939 yılında İkinci Dünya Savaşı'nın çıkması bu planların uygulanmasına engel oldu. Ülke içindeki madenleri aramak maksadıyla "Maden Teknik Arama Enstitüsü (MTA) kuruldu ve işletilmesi için Etibank faaliyete geçirildi. 1939 yılında Türkiye'nin ilk demir Çelik fabrikası olan Karabük Demir Çelik fabrikası açıldı.

3. Ticaret alanında; 1924'te İş Bankası kuruldu. 1 Temmuz 1926'da "Kabotaj Kanunu çıkarıldı. Bu sayede Türk karasularına yolcu ve yük taşıma hakkı yalnızca Türk gemilerine verildi. Denizbank'ın kurulmasıyla denizcilik faaliyetleri artmış oldu.

4. Bayındırlık alanında; Demir yolları yabancı şirketlerin elinden alınarak devletleştirildi. Yeni demir yolları yapıldı. Osmanlı Devleti'nden 18335 km kalan kara yolu 45000 km'ye çıkarıldı. Kabotaj Kanunu ile yeni liman ve iskeleler yapıldı. Pek çok şehir ve kasaba yeniden inşa edilerek modern bir görünüm kazandırıldı.

5. Milli Ekonomi alanında; 17 Şubat 1923'te "İzmir İktisat Kongresi" toplandı. Milli ekonominin hedefleri belirlendi. Yatırım yapacak şirketlere kolaylık sağlanacağı, milli bankaların kurulacağı, demir yolu yapımına önem verileceği, yerli malı kullanımı teşvik edileceği karaları alındı. Yine aynı kongre ile "Misak-ı İktisadi (Ekonomi Andı) ilan edildi. Özel teşebbüslerin yetersiz olmasından dolayı 1930'dan itibaren devletçi bir ekonomi politikası izlenildi. Beş yıllık kalkınma planları düzenlenmeye başlanıldı.